Een plat dak moet water kwijt kunnen, ook bij de zwaarste bui van het jaar. Daarvoor zijn de gewone hemelwaterafvoeren er, maar die kunnen verstoppen of de hoeveelheid water niet aan. Dan is een noodoverloop plat dak de reservevoorziening die voorkomt dat het water blijft stijgen.
Wat is een noodoverloop op een plat dak?
Een noodoverloop is een extra opening of afvoer die pas in werking komt als het water op het dak te hoog komt te staan. Hij ligt hoger dan de gewone afvoer, zodat hij bij normaal weer droog blijft.
Er zijn verschillende uitvoeringen:
- Spuwer: een kokertje door de dakrand dat het water naar buiten laat lopen.
- Verlaagde dakrand: een stuk dakrand waar het water overheen kan.
- Brievenbus: een rechthoekige opening in de dakopstand.
- Noodafvoer in het dakvlak: een aparte afvoer met een verhoogde inlaat, aangesloten op een eigen leiding.
Een spuwer heeft als voordeel dat u ziet wanneer hij werkt. Loopt er water uit, dan weet u dat de gewone afvoer niet goed functioneert.
Waarom is een noodoverloop op een plat dak zo belangrijk?
Het gevaar heet wateraccumulatie. Als water niet snel genoeg weg kan, buigt een licht dak door. In die kom verzamelt zich meer water, waardoor het dak verder doorbuigt. Bij lichte daken, zoals stalen dakplaten op een stalen constructie, kan dat uiteindelijk tot instorting leiden.
De rijksoverheid heeft hier een brochure over uitgebracht, Risicobepaling lichte platte daken, die eigenaren helpt het risico van hun dak in te schatten. Grote bedrijfshallen, sporthallen en winkelpanden hebben vaak zo’n licht dak.
Wat zeggen de regels over afwatering en noodafvoer?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) regelt in artikel 4.206 dat een dak een hemelwatervoorziening moet hebben met voldoende capaciteit. Voor het bepalen van die capaciteit verwijst het Bbl naar NEN 3215. Die regel geldt voor de meeste gebruiksfuncties, met uitzonderingen zoals de industriefunctie.
Daarnaast staat op het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) dat platte daken, om instortingsgevaar door wateraccumulatie te voorkomen, een noodafvoersysteem moeten hebben naast de reguliere afvoeren. Voor de berekening wordt verwezen naar de Eurocode NEN-EN 1991-1-3. Het aantal en de plaats van noodoverlopen bepaalt een constructeur of adviseur op basis van het dakvlak en de constructie. Deze stand van de regels is gecontroleerd in 2026.
| Onderwerp | Regel of norm |
|---|---|
| Capaciteit hemelwaterafvoer | Bbl artikel 4.206, bepaald volgens NEN 3215 |
| Noodafvoer bij platte daken | Rijksregels bouwactiviteit, uitgelegd op IPLO |
| Belasting door water op het dak | NEN-EN 1991-1-3 |
Waardoor raken afvoeren en noodoverlopen verstopt?
De meeste problemen ontstaan niet door een ontwerpfout, maar door gebrek aan onderhoud. Blad, takken, mos, zwerfvuil en grind spoelen naar de afvoer en sluiten die af. Bij een noodoverloop gebeurt hetzelfde, alleen merkt u het pas als het echt nodig is.
- Blad en mos in het najaar.
- Verschoven grind of losse tegels op het dak.
- Groendaken waarbij substraat of begroeiing de afvoer bedekt.
- Bladvangers die zelf vol zitten.
- Een noodoverloop die bij een renovatie te hoog is komen te liggen door dikkere isolatie.
Hoe houdt u de afwatering op orde?
Het belangrijkste is een vaste onderhoudsronde, minstens één keer per jaar en liefst na de bladval. Daarbij worden afvoeren, bladvangers en noodoverlopen schoongemaakt en gecontroleerd.
- Afvoeren en bladvangers schoonmaken.
- Noodoverlopen controleren op vrije doorgang.
- Letten op plasvorming na een droge periode.
- Bij renovatie de hoogte van noodoverlopen afstemmen op de nieuwe opbouw.
- Bij twijfel over capaciteit of doorbuiging een constructeur laten rekenen.
Blijft er na een dag nog water op het dak staan, dan is het afschot onvoldoende of buigt het dak door. Bij een renovatie kan afschotisolatie het water weer naar de afvoeren leiden. Meer daarover leest u bij platte daken voor bedrijven.
Wat als uw dak geen noodoverloop heeft?
Bij oudere panden komt het voor dat er geen noodoverloop is, of dat die bij een eerdere renovatie is verdwenen. Dat is een risico, zeker bij lichte daken. Laat in dat geval beoordelen wat nodig is. Een dakdekker kan vaak een spuwer of noodafvoer aanbrengen, op basis van het advies van een constructeur of adviseur.
Bij een renovatie is dit het natuurlijke moment om de afwatering opnieuw te bekijken. De hoogte van de noodoverloop moet passen bij de nieuwe opbouw. Ligt die te hoog, dan komt het water pas te laat in beweging en staat er meer gewicht op het dak dan de bedoeling is.
Neem de afwatering daarom altijd op in de werkomschrijving. Noem het aantal afvoeren en noodoverlopen, hun plaats en hun hoogte ten opzichte van het dakvlak.
Waarom een spuwer zichtbaar moet blijven
Een spuwer werkt als waarschuwingslampje. Zolang de gewone afvoeren hun werk doen, blijft hij droog. Loopt er bij een normale bui water uit, dan is dat een teken dat er iets mis is met de afvoer. Zorg daarom dat spuwers niet worden weggewerkt achter gevelbekleding of een regenpijp zonder zichtbare uitloop.
Leg ook intern vast wie er actie onderneemt als iemand water uit een spuwer ziet komen. Een melding van een medewerker of huurder is vaak het eerste signaal dat een afvoer verstopt zit.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Bij plasvorming, lekkage rond afvoeren, of als u niet weet of uw dak noodoverlopen heeft. Tijdens een inspectie controleren we de afvoeren en noodoverlopen, maken we ze schoon en geven we aan waar iets aangepast moet worden. De berekening van de capaciteit laat u maken door een constructeur of adviseur.
Wij werken aan platte daken van bedrijfspanden, VvE’s, scholen en gemeentelijke gebouwen in Noord-Holland, Groningen en Drenthe. U krijgt een vaste prijs per onderdeel vooraf en één aanspreekpunt. Kijk bij lekkage en herstel of neem contact op via zakelijk contact.
Meer over dit onderwerp
Lees ook Hemelwaterafvoer plat dak: stadsuitloop of onderuitloop en Sneeuwbelasting plat dak: water en sneeuw op grote daken.
Veelgestelde vragen
Is een noodoverloop op een plat dak verplicht?
Volgens de rijksregels op IPLO moeten platte daken naast de gewone afvoeren een noodafvoersysteem hebben, om instorting door wateraccumulatie te voorkomen.
Hoeveel noodoverlopen heeft een plat dak nodig?
Dat hangt af van het dakvlak, de afvoeren en de constructie. Een constructeur of adviseur berekent dit, onder meer met NEN 3215 en NEN-EN 1991-1-3.
Hoe vaak moeten afvoeren op een plat dak schoongemaakt worden?
Minstens één keer per jaar, bij voorkeur na de bladval. Bij veel bomen in de buurt is twee keer per jaar verstandig.
Wat betekent water uit een spuwer?
Dat de gewone afvoer het water niet aankan of verstopt is. Laat de afvoer dan zo snel mogelijk controleren.
