Een boerderij heeft vaak het grootste dak in de omgeving. Een hoog, breed dakvlak dat tot laag bij de grond komt. Wie zo’n boerderij dak wil isoleren, heeft te maken met veel oppervlak, een oude kap en soms met regels voor het aanzicht.
Hieronder leest u waar u op let, welke methode past en hoe u het werk plant.
Waarom is een boerderij dak isoleren anders dan een woonhuis?
Een boerderij is niet gebouwd als woning met een goed geïsoleerde schil. Het voorhuis was vaak de woning, de schuur of deel was voor dieren, hooi en werktuigen. Bij een verbouwing tot woning komt de schuur ineens bij het warme deel van het huis.
Dat brengt een paar bijzonderheden met zich mee:
- Groot oppervlak: het dak is vaak groter dan alle gevels bij elkaar. Daar gaat de meeste warmte door weg.
- Hoge ruimtes: veel boerderijen hebben een open kap tot in de nok. Warme lucht stijgt daar naartoe.
- Oude kap: zware houten spanten, gordingen en sporen, soms honderd jaar oud of meer.
- Verschillende delen: voorhuis en schuur hebben vaak een andere opbouw en een andere leeftijd.
- Materialen: oude pannen, riet of golfplaten, soms met asbest.
Wat controleert u vóór het isoleren?
Het belangrijkste deel van het werk gebeurt voordat er isolatie op het dak komt. Een oude kap moet de extra laag kunnen dragen. En het hout moet droog en gezond zijn.
- Houtrot en houtworm: vooral in de muurplaten, de voeten van de spanten en de gordingen bij de goot.
- Doorbuiging: gordingen die doorhangen, zijn te zien aan een golvend dakvlak.
- Verbindingen: pennen, gaten en ijzerwerk van de spanten, die na jaren kunnen loszitten.
- Vocht in de muren: oude schuurmuren zonder spouw kunnen vocht doorlaten, en dat komt in de muurplaat terecht.
- Asbest: oude golfplaten of beschot kunnen asbest bevatten. Dat moet eerst door een gecertificeerd bedrijf worden verwijderd. Wij doen geen asbestsanering.
Bij twijfel over de draagkracht laat u een constructeur rekenen. Meer over de opbouw en het herstel van een oude kap leest u bij de kapconstructie van een boerderij.
Isoleren van binnen of van buiten?
Bij een boerderij is isoleren van buiten meestal de beste keuze. De redenen zijn dezelfde als bij andere grote daken, maar ze wegen hier zwaarder.
- De isolatie loopt door over de gordingen en spanten, zonder onderbrekingen.
- De kap blijft in het zicht, en dat is bij veel boerderijen juist de waarde van de ruimte.
- Er is geen steigerwerk binnen nodig in een hoge, open ruimte.
- Pannen, folie en panlatten worden in dezelfde ronde vernieuwd.
Isoleren van binnen kan als het dak nog goed is en de kap niet in het zicht hoeft. Dan komt de isolatie tussen of onder de gordingen, met een dampremmende laag en een binnenafwerking. Bij de hoogte van een boerderij is dat veel werk, en de aansluitingen op spanten en muren vragen extra aandacht.
Welke opbouw past bij een boerderij?
Voor isoleren van buiten zijn er twee gangbare opbouwen.
| Opbouw | Kenmerken | Past bij |
|---|---|---|
| Isolatieplaten op beschot | Isolatie op het bestaande beschot, daarop tengels, panlatten en pannen | Een gezond beschot dat kan blijven |
| Geïsoleerde dakelementen | Prefab panelen met isolatie en binnenafwerking, direct op de gordingen | Een gordingenkap zonder bruikbaar beschot |
Dakelementen zijn op een groot dak snel te plaatsen. Ze komen met een kraan in grote stukken op het dak. Zo is een dakvlak in korte tijd weer dicht. Bij een boerderij met lange gordingen moet wel de overspanning kloppen. Soms zijn extra gordingen nodig.
Voor ISDE-subsidie moet het isolatiemateriaal volgens RVO een Rd-waarde van minimaal 3,5 hebben. Bij het vervangen van dakisolatie noemt RVO als ondergrens een Rc-waarde van 2,1 voor het dak. Check de actuele voorwaarden bij RVO.
Is uw boerderij een monument?
Veel boerderijen zijn een rijksmonument of gemeentelijk monument, of staan in een beschermd dorpsgezicht. Volgens de Rijksoverheid is voor het verbouwen van een monument meestal een omgevingsvergunning nodig. Gewoon onderhoud, waarbij kleuren, materialen, details, vorm en profiel hetzelfde blijven, mag vaak zonder vergunning.
Isoleren van buiten maakt het dak hoger. Dat verandert het profiel van de dakrand en de goot. Daarom is bij een monument vooraf overleg met de gemeente nodig. Soms stelt de gemeente eisen aan de dikte of aan het soort pannen.
Hoe plant u het werk aan een boerderij?
Een boerderijdak is een groot project. Een goede planning voorkomt dat het dak lang open ligt of dat onderdelen twee keer worden aangepakt.
- Inspectie van de kap en eventueel een berekening door een constructeur.
- Verwijderen van asbest, als dat aanwezig is, door een gecertificeerd bedrijf.
- Herstel of versterking van de kap.
- Per dakvlak: pannen eraf, isolatie erop, folie, panlatten en pannen terug.
- Afwerking van de dakvoet, de nok, de topgevels en de dakramen.
Is het dak toch aan vernieuwing toe, dan combineert u isoleren met het vervangen van pannen en folie. Wat dat inhoudt, leest u bij een boerderij dak vervangen. Voor een kleiner bijgebouw of een verbouwde schuur leest u meer bij een schuurwoning dak isoleren.
Vocht en ventilatie
In een open boerderij met een hoge kap stijgt warme, vochtige lucht naar de nok. Daar moet de dampremmende laag luchtdicht zijn. Onder de pannen moet lucht van de dakvoet naar de nok kunnen stromen. Bij een lang dakvlak zijn daarvoor soms extra ventilatiepannen nodig.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Bij een boerderij is het slim om de dakdekker vroeg te betrekken. Dan kan de inspectie van de kap samen met de keuze voor de isolatie worden gemaakt. Zo komt er één plan voor kap, isolatie en dak.
Wij isoleren en vernieuwen boerderijdaken in Noord-Holland, Groningen en Drenthe, met onze eigen ploeg, bussen en voorraad. U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier. Op een volledig nieuw dak geven we 10 jaar garantie op de waterdichtheid. Meer informatie staat bij dakisolatie.
Veelgestelde vragen
Kan een oude boerderijkap extra isolatie dragen?
Dat hangt af van de staat van het hout en de overspanning. Laat de kap vooraf controleren en bij twijfel doorrekenen door een constructeur.
Is isoleren van buiten beter bij een boerderij?
Meestal wel. De isolatie loopt door over de balken, de kap blijft in het zicht en er is geen steigerwerk binnen nodig.
Heb ik een vergunning nodig om het dak van een monumentale boerderij te isoleren?
Meestal wel. Volgens de Rijksoverheid is voor verbouwen van een monument vaak een omgevingsvergunning nodig. Overleg vooraf met de gemeente.
Wat als er asbest in het boerderijdak zit?
Dan moet het eerst door een gecertificeerd bedrijf worden verwijderd. Jongsma doet geen asbestsanering, wel het isoleren en het nieuwe dak daarna.
